หนุมานหาญกล้าเข้าต่อสู้ กับวานรน้อยผู้ไม่เกรงขาม แม้ตัวเล็กแต่ฤทธิ์มากเกินนิยาม จึงเอ่ยถามนามกรและที่มา เหตุไฉนเจ้าจึงเฝ้ารักษาด่าน แห่งเมืองมารไมยราพผู้หาญกล้า เป็นลูกหลานผู้ใดจงบอกมา เหตุใดกล้าต่อกรไม่หวั่นเกรง มัจฉานุได้ฟังคำที่ถาม เริ่มครุ่นคิดถึงชาติกำเนิดตน วานรนี้ฝ่าด่านมาด้วยฤทธิ์ล้น จึงสงสัยว่าผู้นั้นเป็นผู้ใด

มัจฉานุเห็นวานรชวนฉงน รูปร่างตนคล้ายคลึงจึงสงสัย จำคำแม่กล่าวถึงพ่ออยู่ในใจ จึงขานไขชาติกำเนิดเปิดวาจา ข้าชื่อมัจฉานุบุตรนางมัจฉา ถูกทิ้งมาแถบสมุทรสุดเวหา ไมยราพรับเลี้ยงไว้เมตตา ให้รักษาด่านบาดาลตามบัญชา มารดาบอกบิดาคือหนุมาน เจ้าผู้ผ่านด่านมานี้ชื่อใดหนา เหตุใดจึงกล้าฝ่าทางเข้ามา ไม่เกรงกลัวชีวาจะสิ้นไป

หนุมานได้ฟังพลันยินดี พินิจพักตร์ลูกนี้ที่ตามหา เอ่ยว่าพ่อคือหนุมานผู้เกรียงไกร บุญนำให้พ่อลูกได้พบกัน มัจฉานุยังไม่ปลงใจเชื่อ เกรงคำเอื้ออาจเป็นเท็จไม่สร้างสรรค์ หากเป็นพ่อจงพิสูจน์ให้เห็นกัน หาวเป็นดาวเดือนตะวันจึงเชื่อใจ หนุมานรับคำไม่พรั่นพรึง เหาะทะยานขึ้นถึงฟ้าอันกว้างใหญ่ หมายพิสูจน์ให้ลูกเห็นกับตาไป ว่าตนคือบิดาแท้แน่นอน

หนุมานสำแดงฤทธิ์กลางเวหา หาวเป็นดาวเดือนส่องนภาไสว ครั้นสำเร็จจึงกลับลงพื้นดินไป ให้ลูกได้เห็นประจักษ์กับสายตา มัจฉานุจำคำแม่ได้มั่น รู้แล้วพลันว่าบิดาอยู่ตรงหน้า รีบเข้าหาพนมมือก้มวันทา ขอขมาที่ต่อสู้โดยไม่รู้ ลูกมิแจ้งความจริงแต่ก่อนนั้น จึงห้ำหั่นกับพ่ออย่างอดสู โปรดยกโทษให้ลูกด้วยเอ็นดู ขอให้รู้ว่าลูกสำนึกผิดแล้ว

หนุมานโอบกอดลูกด้วยรักใคร่ ปลอบขวัญให้หายทุกข์ที่เคยหลง ไม่ถือโทษเมื่อไม่รู้สายเลือดตรง แต่จำต้องรีบไปไม่ชักช้า ไมยราพลักพระรามลงบาดาล พ่อจึงตามไปช่วยพระราชา ขอให้ลูกบอกหนทางที่ลงมา เพื่อช่วยองค์พระรามให้ปลอดภัย มัจฉานุอึดอัดในดวงจิต ด้วยติดหนี้ผู้เลี้ยงตนจนเติบใหญ่ ไมยราพมีพระคุณอยู่ในใจ จะบอกทางก็ลำบากยากตัดสิน จึงบอกพ่อจงพินิจทางที่มา ใช้ปัญญาหาหนทางด้วยใจถวิล แม้รักพ่อแต่คุณผู้เลี้ยงยังตรึงจินต์ สองหน้าที่จึงยากสิ้นจะเลือกทาง